Blog

Brood niet nodig!

Brood niet nodig!

In het nieuws: brood nodig!

Brood ligt ‘onder vuur’.  Hoogleraar schildklierziekten Robin Peeters van het Rotterdamse Eramus MC pleit ervoor dat de boterham terug moet op de ontbijttafel. Veel dietisten en voedingskundigen promoten daardoor brood weer.  Lees hier het artikel van het AD gepubliceerd op 10 februari: Wil je gezond blijven? Ontbijt liever met een boterham

De discussie gaat vooral over de koolhydraatarme diëten waar mensen geen of weinig brood eten. Wij adviseren ook vaak een koolhydraatarm dieet bij mensen met overgewicht, diabetes, PCOS en andere aandoeningen. En een ander punt waarover geschreven wordt is dat veel  mensen over gaan op andere granen zoals haver, spelt en minder ‘gewoon brood’ eten.

Veel jodium in brood?

Volgens de hoogleraar en volgens zijn volgers krijgen veel mensen daardoor te weinig van het ‘broodnodige’ jodium binnen. Is dat zo?

Voor een goed werkende schildklier hebben we niet alleen voldoende jodium nodig, maar ook het mineraal selenium. Per dag hebben we 60 microgram selenium nodig. Het advies van de hoogleraar is dat we elke dag 6 sneetjes brood zouden moeten eten om voldoende jodium binnen te krijgen. Met 6 sneetjes krijgen we inderdaad voldoende jodium binnen, maar niet voldoende selenium: maar 10 microgram. Dus een ideale oplossing is het niet.

Volgens het Voedingscentrum krijg je voldoende jodium binnen door:

6 sneetjes brood met 1,2% bakkerszout. Of door het eten van:

  • 100 tot 150 gram witvis (kabeljauw, koolvis, schelvis, rode mul)
  • 300 gram vette zeevis (haring, makreel, zalm, tonijn)
  • 400 gram platvis (schol, tong, heilbot)
  • 8 gekookte eieren
  • 1 kilo kaas
  • 14 glazen halfvolle melk (per glas 175 ml)
  • 5 kilo runderlappen

Waar zit veel jodium in? Hier enkele voorbeelden waarin je ziet dat in volkoren brood niet perse veel jodium zit. In 1 gekookt ei (maat L) zit evenveel jodium als in 1 snee brood. En zeewier is onze topper, eet jij dat wel eens?

Voedingsmiddel Jodium per 100 gram Jodium per portie
Zeewier 7533 μg 15 gram: 1130 μg
Gejodeerd zout 2000 μg (gemiddeld) 0,5 gram: 10 μg
Koolvis 322 μg 150 gram: 483 μg
Vissticks 120 μg 150 gram: 180 μg
Volkoren brood 65 μg 35 gram: 24 μg
Gekookt ei (L) 37 μg 65 gram: 24 μg
Magere kwark 23 μg 200 gram: 46 μg

kelp-vis-1033123_1280

Onze oplossing

De hoogleraar maakt zich vooral zorgen over zwangeren: “Wanneer zij geen brood eten krijgen zij waarschijnlijk onvoldoende jodium binnen wat kan leiden tot hersenafwijkingen van hun ongeboren kind”.  Zwangeren dienen 175 mcg jodium gemiddeld per dag binnen te krijgen. Niet-zwangeren gemiddeld 150 mcg. De oplossing is een combinatie. 

Ons advies voor de hele bevolking om 150 microgram jodium binnen te krijgen. Dit advies geldt OOK voor mensen die koolhydraatarm eten.

  • eet 2 keer per week vis: per portie 150 gram zit tussen de 100 en 483 microgram jodium in
  • neem elke dag 1 gekookt ei van groot formaat (gewicht ca 65 g zonder schaal): hier zit gemiddeld 24 microgram jodium in
  • neem elke dag 1 schaaltje magere kwark naturel van 200 ml: gemiddeld 46 microgram jodium
  • 1 snufje gejodeerd zout over je salade of warme maaltijd: gemiddeld 10 microgram jodium
  • 1 handje noten van 30 gram waarvan 1 paranoot: gemiddeld 60 microgram selenium
  • neem een goede multivitaminesupplement

Brood nodig? NEE zeker niet! 

Comments (8)

  1. Een oude blog, maar nog steeds een actuele discussie. Misschien goed om ook hier wat verheldering te geven over onze keuzes. De uitgangspunten van onze Schijf van Vijf zijn dat de voedingsmiddel die er in staan een gunstig effect hebben op de gezondheid (op basis van de adviezen van de Gezondheidsraad) en die gezamenlijk voorzien in de voedingsstoffenbehoefte.

    Brood is niet alleen een belangrijk voor de inname van jodium, het is ook een belangrijke bron van (graan)vezels en een plantaardig voedingsmiddel dat bijdraagt aan de inname van ijzer en eiwit. Verder verminder je je risico op hart- en vaatzieken, diabetes type 2 en darmkanker al met 3 sneden volkorenbrood per dag.

    Vis is inderdaad ook een bron van jodium. We baseren ons op de Gezondheidsraad die in hun rapport Richtlijnen Goede Voeding 2015 hebben geconcludeerd dat 1x per week (vette) vis eten voordelen heeft voor de gezondheid, vanwege de verlaging van het risico op fatale coronaire hartziekten. Wij denken op basis van onze inzichten er goed aan te doen de consumptie van dierlijke producten wat af te remmen, in lijn met het advies van de Gezondheidsraad om meer plantaardig te eten. Onze missie is om consumenten te stimuleren om een duurzamere keuze te maken. Wij voelen ons verantwoordelijk voor de volgende generaties. Desalniettemin kijken we natuurlijk uit naar alternatieve bronnen voor jodium. Wellicht zeewier, maar daar zitten nog wel wat haken en ogen aan m.b.t. veilige jodiumgehaltes en vervuiling met schadelijke stoffen.

    Met een gevarieerd voedingspatroon is het voor de meeste mensen mogelijk om de benodigde vitamines en mineralen binnen te krijgen, inclusief jodium. Voor enkele groepen geldt dat suppletie van vitamines nodig is. Het beleid van het Voedingscentrum is dan ook dat suppletie van vitamines en mineralen niet nodig is, met een uitzondering voor een aantal groepen voor wie het niet mogelijk is om via de voeding voldoende binnen te krijgen. Het gaat hier om suppletieadviezen voor vitamine D, foliumzuur, vitamine B12 en vitamine K voor specifieke doelgroepen. Dit op basis van adviezen van de Gezondheidsraad. Het klopt dat voldoende jodium inname belangrijk is voor zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven. We adviseren ze over de makkelijkste manier om dat te doen en geven aan dat ze onze Eetmeter kunnen gebruiken om hun (jodium) inname te monitoren.

    Concluderend adviseren wij dus wel om brood te eten, maar het is enkel een advies. Iedereen kan zijn eigen schijf invullen en kiest uiteindelijk zelf wat hij of zij eet! Wij bieden enkel onderbouwde richtlijnen aan voor diegene die daar behoefte aan hebben. Voor alle vragen over brood en hoe de richtlijnen Schijf van Vijf zijn opgesteld zie onze website: http://www.voedingscentrum.nl/professionals/schijf-van-vijf/hoe-zijn-de-richtlijnen-schijf-van-vijf-opgesteld.aspx

    Louise, namens het Voedingscentrum

  2. Beste Louise,

    Deze blog is nog niet zo oud, deze is van 17 februari j.l.
    Als je reactie zeg je dat 90 gram volkoren brood per dag nodig is vanwege jodium en “het is ook een belangrijke bron van (graan)vezels en een plantaardig voedingsmiddel dat bijdraagt aan de inname van ijzer en eiwit. Verder verminder je je risico op hart- en vaatzieken, diabetes type 2 en darmkanker”.
    Volgens de Richtlijnen Goede Voeding 2015: “Bij volkorenproducten gaat het om het positieve effect van vezel op de bloeddruk en bij cohortonderzoek om een lager risico op beroerte en coronaire hartziekten.” Er staat niets in over DM2 en darmkanker, echter wel over voedingsvezel in het algemeen: “uit cohortonderzoek komt naar voren dat volkorenproducten, graanvezel en totaal vezel samenhangen met een lager risico op diabetes en darmkanker.” Dit betekent nog steeds dat brood niet nodig is, maar wel vezels hoewel de definitie hiervan internationaal nog steeds niet duidelijk is.
    Met mijn blog wil ik aangeven dat mensen prima tijdelijk zonder brood kunnen, ik pretendeer helemaal niet dat mensen helemaal zonder brood kunnen, alleen ben ik het niet eens met het feit dat we brood zouden moeten eten vanwege het jodium, want daar ging het artikel over waar ik naar refereer. En jodium kan prima elders vandaan gehaald worden. Dat we allemaal vezels nodig hebben is 1 ding wat zeker is en vezels kunnen prima gehaald worden uit groente, fruit, peulvruchten noten en inderdaad volkoren granen. Volkoren granen kan brood zijn, maar ook havermout, granola (zelfgemaakt), boekweit, volkoren pasta, zilvervliesrijst, bulgur, volkoren couscous. En zoals RGV schrijft is 90 gram per dag voldoende, dus nogmaals, als je bij de warme maaltijd volkoren pasta oid eet, dan hoef je overdag geen brood te eten.
    En volgens jullie, het Voedingscentrum, en de genoemde hoogleraar hebben we 3-6 sneden brood per dag nodig.
    Over inname ijzer en eiwit: we krijgen allemaal voldoende eiwitten binnen. Meer plantaardige eiwitten kunnen gehaald worden uit peulvruchten bijvoorbeeld. En ijzer zit ook in bijvoorbeeld eieren, spinazie, biefstuk, kikkererwten, appelstroop en kabeljauw. Het fytaat uit volkorenbrood kan juist zorgen voor vermindering opname ijzer, dus een extra reden om te zeggen dat brood niet nodig is.

    Over vis en duurzaamheid: fijn dat jullie als Voedingscentrum daar rekening mee houden. Het is natuurlijk lastig om consumenten in een bepaalde richting te duwen. Alleen maken al die veranderingen het voor zowel de consument als de professional het heel lastig. Jarenlang was het advies 2 x vis per week, nu 1 x vis per week. Kaas mocht niet meer, nu weer wel. En dan de discussies over eieren, volle zuivel en verzadigd vet. Maar goed, dat is een andere discussie.

    Over suppletie: uit de laatste Voedselconsumptiepeiling blijkt dat de meeste mensen tekort hebben aan bepaalde vitamines en mineralen. “Uit de peiling blijkt ook dat een deel van de bevolking minder vitamine A, B1, C en E, magnesium, kalium en zink binnen krijgt dan wordt aanbevolen”. En over vitamine D: de ‘normale gezonde Nederlander’ zou elke dag tussen 11.00-15.00 een half uur naar buiten gaan om vitamine D op te kunnen nemen. Ook daar zijn veel tegenstrijdigheden in te vinden. Veel mensen komen echter niet dagelijks buiten (en in een groot deel van het jaar nemen we geen vitamine D op omdat de zon te laag staat) dus extra inname van 10 microgram vitamine D zou iedereen kunnen doen. En dat is mijn advies.

    Ik vind jullie nieuwe site voor de consument op zich wel handig en er mooi uit zien, compliment!

    Jullie advies is om brood te eten, en mijn advies blijft dat “brood niet nodig is.”

    Bedankt Louise voor je reactie!

  3. hoi Miranda,

    Lees mijn reactie op Louise van het Voedingscentrum. Brood is niet nodig. Als je allergisch bent voor brood (ik neem aan tarwe?) dat zijn er genoeg andere alternatieven. Denk aan boekweit, mais, haver, quinoa.

  4. Beste Sigrid, bedankt voor je opheldering en complimenten over onze site! We doen ons uiterste best om onderbouwde informatie voor iedereen toegankelijk te maken en mensen te inspireren (bijvoorbeeld met de dagmenu’s)!

    De titel van je stuk suggereert dat brood niet nodig is, vandaar mijn toelichting over waarom brood wel is opgenomen in de Schijf van Vijf. Maar nogmaals het is een advies, wil je of moet je anders eten vanwege bijvoorbeeld een allergie, dan kan dat natuurlijk! Ook daar kan onze informatie op de site bij helpen.

    Misschien goed om nog een paar zaken toe te lichten:

    Het Voedingscentrum heeft op basis van de Richtlijnen Goede Voeding (RGV) van de Gezondheidsraad adviezen opgesteld over een volwaardig voedingspatroon waarbij rekening wordt gehouden met energiebehoefte en adequate inname van voedingstoffen. De adviezen van de Gezondheidsraad leiden niet tot een volwaardig voedingspatroon. Zoals RGV schrijft is 90 gram per dag voldoende; maar dus alleen m.b.t. de positieve gezondheidseffecten. Daarnaast is er in de RGV nog geen rekening gehouden met specifieke doelgroepen (man/vrouw/leeftijd/zwanger/etc). Als je bij de warme maaltijd volkoren pasta o.i.d. eet, en overdag geen ander (volkoren) graanproduct, en je eet (zoals bijna alle Nederlanders) te weinig groente, peulvruchten, fruit dan krijg je onvoldoende vezels, ijzer, jodium en B-vitamines binnen.

    Inderdaad, je kunt prima brood afwisselen met bijvoorbeeld knäckebröd, havermout, muesli en andere volkoren (ontbijt)granen zonder toegevoegd suiker en zout. Haal je brood helemaal weg, dan kun je de gezondheidsvoordelen ook halen uit andere volkoren graanproducten, maar zal je voedingsstoffen waar brood een belangrijke bron voor (bijvoorbeeld jodium) is uit andere producten moeten halen. En wel zo, dat het nemen van dierlijke producten binnen de perken blijft (o.a. advies van de Gezondheidsraad) én je niet teveel calorieën eet. We hebben deze optie bekeken bij het opstellen van de nieuwe richtlijnen. Zie onder aan deze pagina (of op pagina 81 Richtlijnen Schijf van Vijf) wat het resultaat daarvan was: http://www.voedingscentrum.nl/nl/gezond-eten-met-de-schijf-van-vijf/waarop-zijn-de-hoeveelheden-in-het-dagmenu-gebaseerd.aspx

    We begrijpen heel goed dat wisselende voedingsadviezen lastig zijn voor de consument en professionals. Wetenschap is een veld in ontwikkeling, we weten steeds meer. Gelukkig maar! Wij baseren onze richtlijnen op wetenschappelijke consensus. Het bereiken van consensus gaat niet van de een op de andere dag. Het kan jaren duren voordat nieuwe ontdekkingen goed onderzocht zijn. Het nadeel daarvan is dat een goed nieuw voedingsadvies even op zich kan laten wachten, maar het grote voordeel is dat er minder adviezen tot stand komen die later toch niet zo gezond blijken te zijn. Hiermee proberen we dus de verandering in adviezen zoveel mogelijk binnen de perken te houden. Mochten er onduidelijkheden of vragen zijn over bijvoorbeeld de veranderingen m.b.t. het advies over kaas, eieren, volle zuivel en verzadigd vet, dan staan we voor je klaar!

    Nog 1 toevoeging over suppletie. We zijn het er helemaal mee eens dat vitamine D een aandachtspunt moet zijn. Zie hier ook onze informatie over vitamine D: http://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/vitamine-d.aspx. Afgezien van het vitamine D advies voor kinderen en ouderen zouden mensen die te weinig buiten komen, of een getinte huidskleur hebben goed doen aan suppletie. En inderdaad, peilingen geven aan dat een deel van de bevolking rondloopt met andere vitamine en mineralen tekorten. Ons advies blijft dat met een gevarieerd voedingspatroon, bijvoorbeeld volgens de Schijf van Vijf, het voor de meeste mensen mogelijk is om de benodigde vitamines en mineralen binnen te krijgen.

    Louise, namens het Voedingscentrum

  5. Beste Louise,

    Dank je weer voor je uitgebreide reactie.
    Bij deze wil ik graag aanvullen dat veel mensen liever geen brood eten of niet tegen brood kunnen. Naar schatting heeft 2 miljoen Nederlanders last van darmklachten en een groot deel daarvan heeft last van brood! Dat kan door FODMAP’s komen (zie http://www.hetdieetadvies.nl/fodmap-dieet/), een tarwe-allergie of door gluten. Daarnaast is Nederland een multicultureel land waarbij veel mensen 1 broodmaaltijd per dag zullen eten. Een 2e warme maaltijd of een salade als maaltijd moet ook prima kunnen. Wat dat betreft sluit ik me aan bij Jamie Olivier: “Ik vind dat we doorschieten met onze obsessie voor gezondheid en voeding, maar een beetje bewustzijn kan geen kwaad. Eet alles met mate, het gaat om de mix”. En net als het Voedingscentrum zegt hij: “Eet vaker plantaardig, dat is goed voor je lijf, je portemonnee en voor het milieu.”
    Het zou mooi zijn als iedereen 7 dagen per week gevarieerd eet volgens de Nieuwe Schijf van Vijf. Alleen is bewezen dat een groot deel van de bevolking dat (nu) niet doet. Nu heb ik als professional waarschijnlijk een andere perceptie omdat iedereen in mijn praktijk geen ‘normale gezonde Nederlander’ is. Een paar jaar heb ik bij elke client uitgerekend wat hij/zij binnen kreeg aan vitaminen en mineralen. En 99% had een tekort aan meerdere vitaminen en mineralen! Ik ben er mee gestopt om het uit te rekenen en adviseer daarom aan een groot deel van mijn cliënten (als ze dat willen) om dit zelf te laten uitrekenen bijv met de Eetmeter.

    Als laatste wil ik toevoegen dat het ieders keuze is wat te eten. Als je kiest om geen of minder brood te eten (zoals ik en vele anderen) dan is het prima om een (goed) voedingssupplement als aanvulling te nemen. Dat is ook preventie.

    Groetjes!

  6. Beste Sigrid,

    Ook bedankt voor jouw reactie!

    Dat veel mensen geen volwaardige voeding gebruiken en tekorten in hun voeding hebben, is helaas een feit. We hopen echter dat daar verandering in komt.
    Nederlanders krijgen gemiddeld maar 50% van de vezelbehoefte binnen. Daarnaast hebben veel Nederlanders darmklachten. Een mogelijke oorzaak kan een inadequate vezelinname zijn. Maar het eerste advies bij darmklachten is regelmatig te eten en een gezonde en gevarieerde voeding te gebruiken, naast zo nodig leefstijladviezen. Werkt dat niet, dan kan het FODMaP beperkte dieet zoals je weet uitkomst bieden. Door het elimineren en provoceren is vast te stellen of brood (tarwe) of juist één van de andere FODMaP’s de boosdoener is, of juist niet. Hieruit volgt een heel persoonlijk advies. Als diëtist ben je daarvoor de aangewezen persoon om iemand te ondersteunen zijn eetpatroon aan te passen om de klachten te reduceren en ook volwaardig en gevarieerd te kunnen blijven eten. Misschien interessant voor meelezers: Wij hebben de informatie over FODMap’s op een rijtje gezet: http://www.voedingscentrum.nl/nl/service/vraag-en-antwoord/aandoeningen/helpt-het-fodmap-beperkte-dieet-tegen-maag-darmklachten-.aspx

    Onze adviezen zijn in principe gericht op gezonde Nederlanders, al passen de adviezen natuurlijk prima bij iemand met hypertensie, hyperlipidemie, diabetes en voor de meeste mensen met darmklachten. Daarnaast zijn onze adviezen gericht op het voedingspatroon van de algemene Nederlandse bevolking: met twee broodmaaltijden en één warme maaltijd. We zijn op dit moment bezig met de optimalisatie van de Schijf naar in Nederland gebruikelijke niet-Westerse voedingspatronen. Het gaat hierbij om Marokkaanse, Turkse en Surinaamse voedingspatronen op basis van de HELIUS-Voeding studie.

    Granen zijn met elkaar uitwisselbaar, mits er gelet wordt op voldoende variatie en de jodium-inname, waar al het één en ander over gezegd is. Er is gerekend met een voeding zonder brood, maar we konden niet uitkomen op een volwaardige voeding, met voldoende van de voedingsmiddelen waarvan gezonde effecten zijn bewezen (plus rekening houdend met duurzaamheid). Mocht je een voorbeelddagmenu hebben die daar wel aan voldoet, dan horen we het natuurlijk heel graag!

    Louise, namens het Voedingscentrum

  7. Beste Louise

    Bedankt weer voor je reactie.
    Als enige aanvulling wil ik zeggen, als FODMAP specialist, dat ik graag een paar wijzigingen op jullie site zou willen zien:
    http://www.voedingscentrum.nl/nl/service/vraag-en-antwoord/aandoeningen/helpt-het-fodmap-beperkte-dieet-tegen-maag-darmklachten-.aspx
    Het eliminatie-dieet is 2-6 weken, dus niet minimaal 6 weken. Zie voor uitgebreide info mijn site en die van http://www.fodmapfoodies.nl/ waar ik mede eigenaar van ben. Zie ook de handout van de beroemdste Amerikaanse FODMAP dietist Kate Scarlata: http://static1.squarespace.com/static/53ced146e4b0ffc87f7fe427/t/555e7063e4b07f0c9541fd9d/1432252515481/FODMAPS101_handout.pdf

    Graag zou ik een verwijzing willen naar onze up-to-date lijsten qua FODMAP’s omdat (helaas) die van het Martini Ziekenhuis – waar jullie naar refereren – verouderd zijn en niet up to date. Wij volgen alle FODMAP veranderingen op de voet en zijn – as we speak- momenteel de lijsten weer aan het updaten. Kan jij kijken/vragen of dat mogelijk is?
    http://www.fodmapfoodies.nl/fodmap-dieet-lijsten/
    Dank je wel Louise!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *