Blog

Glutenvrij

Glutenovergevoeligheid

Veel mensen zeggen dat ze gevoelig zijn voor gluten of een glutenallergie hebben op basis van zelfdiagnose of met hulp van Google. Soms zeggen mensen dat ze coeliakie hebben. Maar coeliakie is een immuunziekte die haar oorzaak vindt in overgevoeligheid voor gluten waarbij de dunne darm wordt aangetast. Deze gluten zijn eiwitten en zitten in tarwe, spelt, rogge en gerst en kamut. De diagnose coeliakie mag alleen een arts stellen. Meestal wordt eerst bloed afgenomen en wordt de diagnose bevestigd na een biopsie. Van coeliakie kan je nooit genezen, dat heb je je hele leven lang. Je kan dan zelfs geen spoortje gluten verdragen, een glutenvrij dieet is dus voor hen echt een levenslang streng dieet.

Dus voor de duidelijkheid: coeliakie = glutenovergevoeligheid of glutenintolerantie. De term glutenallergie wordt veel gebruikt maar glutenallergie bestaat niet. Je kunt wel allergisch zijn voor tarwe. Dit heet een tarwe-allergie, maar dit komt maar zelden voor.

Tarweallergie

Wat is het verschil tussen coeliakie en tarweallergie? Coeliakie is dus een levenslange intolerantie voor gluten. Tarweallergie is een uiterst zeldzame voedselallergie waarbij sprake is van een ongewenste reactie op het tarwe-eiwit in de voeding door een abnormale reactie van het lichaamseigen immuunsysteem. Tarweallergie kan evenals andere voedselallergieën verschillende klachten veroorzaken zoals huid-, darm-, of luchtwegklachten, moeheid of zelfs een anafylactische shock. Maar tarwe-allergie is niet altijd blijvend: de klachten kunnen na verloop van de tijd verdwijnen. Tarwe bevat veel verschillende eiwitten waarop iemand allergisch kan reageren. Het belangrijkste eiwit in tarwe waarop men kan reageren is globuline, het andere eiwit is gluten. De basis van dit dieet is de eliminatie (=weglaten) van zowel tarwe als spelt en producten en gerechten waarin tarwe en spelt zijn verwerkt.

Glutensensitiviteit

Over glutensensitiviteit bestaan veel wilde verhalen. Artsen en onderzoekers zijn het er over eens dat er mensen zijn bij wie geen coeliakie kan worden aangetoond in de dunne darm, maar die wél goed reageren op een glutenvrij dieet. Daar is de verzamelnaam glutensensitiviteit voor bedacht. Als alle andere darmaandoeningen uitgesloten zijn, dan zou je last kunnen hebben van glutensensitiviteit. Dit kun je alleen nog maar aantonen door – begeleid – eerst 6 weken een strikt glutenvrij dieet te volgen en dan opnieuw gluten te eten. Doe dit wel onder begeleiding van een diëtist. Eigenlijk weten we dus nog niet precies wat glutensensitiviteit (non celiac glutensensitivity) is. Dit zal in de toekomst met meer onderzoek duidelijk gaan worden. Uit onderzoek is gebleken dat mensen met darmklachten die glutenvrij eten het beter doen vergeleken met mensen met darmklachten die wel gluten aten. Bij de laatste groep vond men ‘lactulose en mannitol’ in de urine wat kan duiden op een lekke darm. Het kan ook zijn dat het niet aan het eiwit gluten in de granen ligt, maar aan een ánder eiwit of een ander stofje in de gluten-bevattende granen. Door minder gluten-bevattende granen te eten, verminder je ook de snelle fermenteerbare koolhydraten in je voeding. Tarwe, rogge en gerst zijn niet alleen bronnen van gluten maar ook van fructanen, onverteerbare vezels die kunnen bijdragen tot gastro-intestinale problemen en vermoeidheid bij sommige mensen. Tarwe, een grote bron van gluten, bevat ook ATI-eiwitten (amylase trypsine inhibitors) die een rol kunnen spelen bij glutensensitiviteit. De hoeveelheid van ATI in de tarwe van tegenwoordig is de laatste jaren toegenomen, en daarom wordt er gespeculeerd dat deze eiwitten een rol kan spelen in de prevalentie van coeliakie en glutensensitiviteit.

granen gluten

Glutenvrij

Het zou dus heel goed kunnen zijn dat de mensen niet glutensensitief zijn, maar het prikkelbare darm syndroom hebben. Herken jij jezelf hierin? Denk jij dat je glutensenstitief bent? Dan kan je heel goed het FODMAP dieet gaan volgen. Tijdens het FODMAP arme dieet laat je ook de granen tarwe, spelt, rogge, gerst en kamut weg. Niet vanwege de aanwezigheid van gluten, maar vanwege de aanwezigheid van fructanen (koolhydraten), het FODMAP dieet is dus niet glutenvrij maar laag in fructanen. Je immuunsysteem reageert niet op de fructanen, maar je darmen reageren op deze koolhydraten en daarom spreken we van een voedselovergevoeligheid voor FODMAPs. Tijdens het volgen van het FODMAP dieet hoef je geen sporen of kleine beetjes van tarwe, rogge, gerst en kamut weg te laten, je mag bijvoorbeeld prima tarwezetmeel eten. Als je 100% glutenvrij moet eten dan mag je ook geen tarwezetmeel. Probeer het FODMAP dieet uit en kijk of je darmklachten verminderen. Kijk op deze site over het FODMAP dieet.

FODMAPs

Nog even in het kort: wat zijn FODMAPs? FODMAPs zijn verschillende koolhydraten die snel worden gefermenteerd door de darmbacteriën. Het zijn eigenlijk voedsel voor de darmflora. Als de darmbacteriën deze koolhydraten fermenteren, ontstaan er gassen waardoor iemand een opgeblazen buik kan krijgen of winderig wordt. FODMAPs zijn kleine koolhydraten die osmotisch actief zijn, wat betekent dat ze water naar de dunne darm trekken waardoor iemand diarree kan krijgen of een extreem opgeblazen buik.

FODMAPsensitiviteit

Een groot deel van de mensen die zeggen glutensensitief te zijn, zouden zeer waarschijnlijk FODMAP sensitief kunnen zijn.
Een kleine deel van de glutensensitieve mensen zouden intolerant kunnen zijn voor een ander component in de gluten-bevattende granen, de zogenaamde ATIs.
Sommige mensen die behalve darmklachten ook klachten hebben als gewrichtspijn, depressie, vaak hoofdpijn en een ‘wattenhoofd’ zouden eerder wel glutensensitief kunnen zijn.
En mensen met coeliakie kunnen ook FODMAP sensitief zijn, als ze – ondanks hun glutenvrij dieet – nog steeds darmklachten ervaren zoals een opgeblazen buik en winderigheid. Als jij coeliakie hebt en je herkent je hierin, dan is het prima om ook het FODMAP dieet een keer uit te proberen (wel glutenvrij blijven eten :-))

Variatie

Bij elk dieet, of het nu gewoon richtlijnen goede voeding, glutenvrij dieet of het FODMAP dieet is, is het doel om zo gevarieerd mogelijk te eten met een optimale inname van nutrienten (eiwitten, koolhydraten, vetten, vezels, vitaminen en mineralen). Iedereen met darmklachten zou naar een arts moeten gaan en hulp moeten vragen om onder begeleiding van een diëtist een passend dieet te volgen wat het beste bij die persoon past.

bronnen:
www.glutenvrij.nl
www.glutenfreeliving.com
dieetbehandelingsrichtlijnen Uitgevers 2010
Glutenvrij, 40e jaargang, dec 2013

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *