Blog

De nieuwe schijf van vijf

De nieuwe schijf van vijf

De nieuwe schijf van vijf

Op 22 maart 2016 is door het voedingscentrum een nieuwe schijf van vijf gelanceerd. De nieuwe afbeelding is nog steeds een cirkel opgedeeld in vijf vakken, maar toch is er het een en ander veranderd.

Waarom is er een nieuwe schijf van vijf?

De schijf van vijf is gebaseerd op de adviezen van de gezondheidsraad, die geschreven staan in het rapport ‘Richtlijnen goede voeding’. Omdat er voortdurend onderzoek wordt gedaan naar voedingsstoffen en voedingsmiddelen, zijn er in 2015 nieuwe richtlijnen opgesteld, die gebaseerd zijn op de meest recente wetenschap. Naar aanleiding van de nieuwe richtlijnen, is er ook weer een nieuwe schijf van vijf opgesteld. In de vorige schijf van vijf stonden alle voedingsmiddelen, deze waren opgedeeld in voorkeurs-, middenweg- , en uitzonderingsproducten. In de nieuwe schijf van vijf zijn alléén gezonde producten opgenomen, om te benadrukken hoe belangrijk een gezond eetpatroon is. Ook wordt het op deze manier duidelijk, dat het mogelijk is om een voedingspatroon aan te houden zonder bijvoorbeeld bewerkt vlees, geharde vetten, koek, snoep en frisdrank.

De belangrijkste veranderingen op een rijtje

Het vak groente en fruit

  • GroenteHet Voedingscentrum (VC) beveelt aan om 200 gram groenten per dag te eten, is verhoogd naar 250 gram, hierbij maakt het niet uit of de groenten uit een pot komen, diepvries of vers zijn, zolang ze niet geconserveerd zijn met zout of suiker. Als dietisten zijn wij natuurlijk blij met dit advies! Lukt het jou iedere dag 250 gram groente te eten, 7 dagen per week? Zo niet, neem dan als aanvulling op je dagelijkse portie rauwkost bij de lunch, vaker een zelfgemaakte soep of een groene smoothie.

 

Het vak smeer- en bereidingsvetten

  • Vetten Het VC legt erg de nadruk op het vervangen van verzadigd vet in onverzadigd vet. Dit is een heel lastig punt waar de wetenschap nog niet helemaal uit is en wij als dietisten ook lastig vinden. Het advies van het VC is om natuurlijk roomboter en natuurlijk kokosvet te vervangen door halvarines en margarines, die (onnatuurlijk) gemaakt worden in de fabriek waar bijna altijd transvetten inzitten. En de allerslechtste vetten die er bestaan zijn transvetten. Als je daar elke dag een klein beetje van binnen krijgt, dan krijg je in een jaar tijd toch heel veel slechte vetten binnen. Het advies van ons is en blijft: varieer met vetten! Het is prima om halvarine (voor op brood) af te wisselen met roomboter. En het is prima om afwisselend te bakken in olijfolie, arachideolie, kokosolie etc.  Het gaat namelijk om totaal wat je binnen krijgt, elke dag, elke week, elk jaar. 

Het vak vis, peulvruchten, vlees, ei, zuivel en noten

  • Vis-enzoIn deze groep draait het om afwisseling tussen de dierlijke en plantaardige producten.
  • Kies vooral voor vette vis dat niet te zout is (dus matig met gerookte zalm en haring)
  • De peulvruchten zijn verplaatst naar dit vak. Dit komt omdat peulvruchten dankzij het hoge eiwit- en vitamine B gehalte kan dienen als een goede vleesvervanger. Peulvruchten zoals witte bonen, kikkererwten kan je prima bij de warme maaltijd eten, maar ook koud in een salade voor bij de lunch.
  • Een nieuw en belangrijk advies van het VC is om minder vlees en meer plantaardig te gaan eten. Er ligt een sterk verband tussen een hoge consumptie van rood vlees en een verhoogd risico op (darm)kanker. Dit geldt nog sterker wanneer het gaat om bewerkt vlees, daarom is bewerkt vlees niet opgenomen in de schijf van vijf. Neem afwisselend vlees, vis, kip, eieren, peulvruchten, kaas, en een vleesvervanger. Zo hoef  je maar 1 x per week een stuk lekker en onbewerkt stukje vlees te eten. 
  • Neem 2- 3 eieren per week. Wij vinden het jammer dat het VC nog steeds niet aanbeveelt dat elke dag een ei mag. In een ei zitten alle aminozuren (bouwstoffen) die je nodig hebt naast belangrijke vitamines en mineralen zoals vitamine A, vitamine D, calcium, selenium, jodium waar veel mensen tekort aan hebben. En ps: je cholesterol verhoogt NIET door het dagelijks eten van een ei. 
  • Neem dagelijks een portie zuivel, bij voorkeur mager of halfvol. Het is jammer dat er wordt gesproken dat je beter geen volle zuivel mag ivm te veel verzadigd vet, want volgens de Gezondheidsraad zijn de meeste verzadigde vetten niet goed voor onze gezondheid, behalve de verzadigde vetten van zuivel. En van het VC mag je ook soja met toegevoegde vitamines nemen, echter andere zuivelvervangers zoals havermelk, kokosdrink etc met toegevoegde vitamines zijn net zo goed.
  • Een nieuwkomer in de schijf van vijf is het vakje noten, deze staan er net als peulvruchten om bekend het LDL-cholesterol (‘slechte’ cholesterol) te kunnen verlagen. Een handje ongezouten noten is dan ook een prima dagelijkse snack. Bijna iedereen ‘mag’ ca 30-40 gram noten per dag. Geniet ervan! Het Voedingscentrum heeft jaren noten gezien als een gezond voedingsmiddel maar uit de Schijf gelaten vanwege de calorieën. Wij weten allang dat het niet gaat om de calorieën, maar om WAT je eet. Dus geniet dagelijks van je handje nootjes.

 Het vak brood, graanproducten en aardappelenGranen

  • Witbrood, witte pasta en witte rijst is uit de schijf van vijf gehaald, omdat dit minder voedingsstoffen en gezondheidsvoordeel oplevert dan volkoren varianten.
  • Eet zoveel mogelijk volkoren zoals volkorenbrood, volkorenpasta, zilvervliesrijst en couscous. Je kan het beste dagelijks 3 el volkoren pasta/rijst eten of 3 volkoren boterhammen. Een goed advies. Vezels zijn heel belangrijk voor onze (darm)gezondheid.
  • Varieer met je granen. De ene keer muesli, de andere keer brood of havermout.

Het vak dranken

Dranken

  •  Drink elke dag water, koffie en thee, bijvoorkeur dagelijks groene en zwarte thee, minimaal 2 theeglazen per dag. En drink GEEN dranken met (toegevoegd) suiker. Water is hartstikke gezond, er zitten geen calorieën in en het tast je tanden niet aan. In Nederland kun je het beste water uit de kraan drinken. Maak hiervan fruitwater! Heb jij onze waterfles met fruitfilter al?
  • Groentesappen, vruchtensappen, alcohol en light frisdranken staan niet meer in de Schijf van vijf.

 

Wat mag jij eten op een dag?

Om erachter te komen wat en hoeveel je mag eten op een dag, kan je op de website van het voedingscentrum uw gegevens invullen. Dan krijg je te zien hoeveel u vak welk vak mag eten op een dag. Wel is het belangrijk om er rekening mee te houden dat de hoeveelheden gemiddeld zijn. Als je bijvoorbeeld meer sport dan de gemiddelde Nederlander, heb je grotere hoeveelheden nodig.

Tot slot geeft het voedingscentrum het advies om veel te variëren binnen de verschillende vakken. Omdat de producten binnen iedere groep een andere samenstelling hebben, is het belangrijk om af te wisselen, tussen bijvoorbeeld vlees, vis, eieren, peulvruchten en noten.

Bronnen:

  1. Richtlijnen Schijf van Vijf
  2. Achtergronden schijf van vijf
  3. Wat is nieuw in de schijf van vijf?

Blog geschreven door Voeding & Dietetiek student Christine van Schie met aanvullingen van ons.

 

Comments (2)

  1. Natuurlijke roomboter en natuurlijk kokosvet vervangen door halvarines en margarine…
    Ik neem aan dat het omgekeerde wordt bedoeld.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *