Blog

Sorbitol

Voeding met sorbitol: niet fijn voor je darmen

Heb jij wel eens last van buikpijn, krampen en/of dunne ontlasting? Misschien heb je wel last van polyolen!
Veel mensen met buikklachten hebben last van sorbitol, volgens onderzoek wel 60%! Sorbitol is een polyol, een koolhydraat. En 1 van de FODMAP’s: de laatste letter P staat voor Polyolen.

Wat zijn polyolen?

Polyolen zijn suikeralcoholen die van nature in bepaalde fruitsoorten aanwezig zijn en het zijn synthetische zoetstoffen. De meeste polyolen worden niet opgenomen in het lichaam en leveren de helft minder calorieën dan suiker of helemaal geen calorieën.

sorbitol

Sorbitol is zo’n type suikeralcohol. Sorbitol wordt vaak gebruikt als zoetstof in suikervrije producten en komt van nature voor in bepaalde fruitsoorten. Als jij PDS hebt en je hebt vaak klachten als een opgeblazen gevoel, pijn, krampen, obstipatie, diarree en flatulentie, dan zou het heel goed mogelijk kunnen zijn dat sorbitol – en andere korte keten koolhydraten (fodmaps) verantwoordelijk is voor je darmklachten.

Zoetstoffen

Wanneer je op een product ziet staan dat het suikervrij is of dat er op staat dat het geschikt is voor diabetici, dan zou het heel goed kunnen zijn dat het sorbitol bevat. Check altijd de lijst met ingrediënten van suikervrij snoep, drop, chocolade, kauwgom, ijs en andere vergelijkbare producten. Let ook op toevoegingen van bepaalde medicijnen. Als je de woorden erythritol, lactitol, mannitol, sorbitol, isomalt, maltitol, xylitol of polydextrose ziet staan dan weet je dan het product een verkeerde zoetstof voor jou bevat. Vaak zie je op producten met polyolen de waarschuwing staan ‘overmatig gebruik kan een laxerend effect hebben’. (bron: Voedingscentrum) Overigens, glycerol valt ook onder de suikeralcoholen. Of glycerol ook handelt als een FODMAP, is nog niet duidelijk, zie nutrientsreview.com/carbs/low-calorie-sugar-alcohols-polyols.html . Maar waarschijnlijk reageert glycerol niet als een FODMAP: Glycerin is not one of the FODMAPs (fermentable oligo-, di- and monosaccharides and polyols), because it is well absorbed in the small intestine and does not pass to the large intestine where it would be fermented by intestinal bacteria.

Deze zoetstoffen kan je beter vermijden:

  • erythritol (E968)
  • isomalt (E953)
  • lactitol (E966)
  • maltitol (E965)
  • mannitol (E421)
  • xylitol (E967)
  • sorbitol (E420)
  • polydextrose (E1200)

Als vervanger voor suiker zijn de volgende zoetstoffen ’toegestaan’, deze geven geen darmklachten: 

  • Acesulfaam-K (E950)
  • Aspartaam  (E951)
  • Cyclamaat  (E952)
  • Sacharine (E954)
  • Sucralose (E955)
  • Thaumatine (E957)
  • Neohesperidine-DC (E959)
  • Steviol glycoside (stevia) (E960)
  • Neotaam (E961)
  • Aspartaam-acesulfaamzout  (E962)

Let op: deze zoetstoffen zijn geen polyolen en geven geen darmklachten. Dit betekent niet dat dit ‘gezonde’ zoetstoffen zijn. Deze zoetstoffen zijn bedoeld als vervangers voor suiker. Uit onderzoek is gebleken dat deze producten mensen niet  helpen om af te vallen en wellicht worden ze er zelfs dikker door. Zoetstoffen met een lage caloriewaarde kunnen de hang naar zoete voeding namelijk vergroten, waardoor mensen weer aankomen. Ook is ontdekt dat de kunstmatige suikervervangers een dissociatie in de hersenen veroorzaken tussen energie en zoetheid. (bron: natuurdietisten)

Sorbitol in fruit

Bramen, bessen, appels, abrikozen, peren, nectarines, perziken en pruimen zijn hoog in sorbitol. Lychees, kersen en avocado bevatten een matige hoeveelheid sorbitol. Ook zeewier en algen bevatten wat sorbitol.

De volgende voedingsmiddelen bevatten sorbitol (E420):

  • abrikoos (bij 2 abrikozen zijn er ook wat fructanen aanwezig), vers en en gedroogd (bij 3 ringetjes)
  • appels (bevatten ook veel fructose), vers en gedroogd
  • aubergine vanaf 180 g
  • avocado vanaf 1/4 stuks of 40 g (bevat veel sorbitol bij meer dan 80 gram)
  • bramen (bij een kleine hoeveelheid al veel sorbitol)
  • chutney bij 3el of 75 g
  • kersen vanaf 6 stuks (kersen bevatten veel fructose)
  • kokos, geraspt vanaf 35 g
  • kokos, vers vanaf 95 g
  • kokosdrink vanaf 240 ml
  • kokosmelk vanaf 10o g (bevat veel sorbitol bij meer dan 120 g)
  • kokoswater, vers vanaf 165 ml en uit een pak vanaf 150 ml (bevat veel sorbitol bij 250 ml; bevat ook fructanen)
  • longan vanaf 30 g (bevat veel sorbitol bij meer dan 60 g; bevat ook veel fructanen)
  • lychees bij 5 stuks (bevat veel sorbitol vanaf 10 stuks)
  • mais bij 1 stuks of 85 g (bevat dan ook een matige hoeveelheid galactanen)
  • nectarine (bevat ook veel fructanen)
  • peer (bevat ook veel fructose), vers en gedroogd
  • perzik (bij een kleine hoeveelheid al veel sorbitol), vers en gedroogd
  • pruimen (bevatten ook  veel fructanen), vers en gedroogd
  • sperziebonen vanaf 125 g
  • zwarte bessen
  • producten gezoet met sorbitol zoals dropjes, bepaalde medicijnen

De volgende fruitsoorten bevatten geen significante hoeveelheden sorbitol:

  • aardbeien
  • ananas
  • banaan
  • blauwe bessen
  • Cantaloupe meloen
  • citroen
  • doerian
  • druiven
  • frambozen*
  • granaatappel*
  • grapefruit*
  • honingmeloen*
  • kiwi
  • limoen
  • mandarijnen
  • mineola
  • papaja
  • passiefruit*
  • rabarber
  • sinaasappel
  • stervrucht

*let op: deze fruitsoorten bevatten bij grote hoeveelheden wel andere korte keten koolhydraten zie ook lijsten via fodmapfoodies! 

Korte keten koolhydraten

Als je gevoelig bent voor sorbitol is de kans groot dat je ook een intolerantie hebt voor andere polyolen zoals mannitol en andere suikeralcoholen. Mannitol zit in watermeloen, champignons, bloemkool, bleekselderij en zoete aardappelen. Dit hoeft natuurlijk niet. Het beste is om zowel je (in)tolerantie voor zowel mannitol als sorbitol uit te testen.

Polyolen, zoals sorbitol en mannitol, zijn niet de enige korte keten koolhydraten – of fodmaps – die darmklachten kunnen veroorzaken. Fructose, lactose, fructanen en galactanen kunnen ook een deel zijn van de problemen (zie ook meer over FODMAP). Fructose malabsorptie en lactose intolerantie kunnen gediagnosticeerd worden met een waterstofademtest. Een eliminatiefase met een herintroductiefase is ook een hele goede test om te kijken hoe gevoelig je bent voor deze koolhydraten. Raadpleeg een diëtist die je kan helpen om te kijken welk dieet het beste is voor jou. Kijk ook op fodmapdietist voor een dietist bij jou in de buurt of maak een afspraak met ons.

Wat als je het FODMAP dieet hebt gedaan en je reageert op sorbitol?

Ik kreeg een vraag van iemand die reageerde bij de herintroductie op bramen. En ze vroeg zich af of ze op alle voedingsmiddelen met sorbitol zou reageren? Een goede vraag. Een eenvoudige antwoord is niet te geven. In theorie is het zo dat als je reageert op je testvoeding met sorbitol, je op alle voedingsmiddelen met sorbitol zal reageren. De vraag is alleen wat jouw persoonlijke drempel is qua sorbitol. Daarnaast weet je niet precies hoeveel sorbitol er in voedingsmiddelen zit, alleen dat het er in zit zoals in avocado en kersen. De vraag is: hoeveel bramen, kersen of avocado kan je eten voordat je klachten krijgt? Dat is wel een kwestie van uitproberen. Het is handig dat je weet of er een beetje, een matige hoeveelheid of veel sorbitol in dat voedingsmiddel aanwezig is. Deze lijst is te verkrijgen bij je dietist.

Ik, dietist Sigrid, kan bijvoorbeeld prima tegen een halve avocado van ca 60 gram, daar zit een matige hoeveelheid sorbitol in. Maar van een hele avocado krijg ik echt een hele dag last van mijn buik. Daarnaast hou ik rekening met de rest van mijn voeding. Persoonlijk krijg i meer last van polyolen in kant-en-klare producten dan in verse voedingsmiddelen.

Juist bij het gebruik van kauwgom (met xylitol), medicijnen (met sorbitol) en koolhydraat-arme producten (met diverse zoetstoffen) zullen er klachten ontstaan. Let dus op! Hier een voorbeeld van veel gebruikte zoetstoffen zoals erythritol: https://www.koolhydraatarmrecept.nl/

 

Heb jij last van sorbitol of een andere polyol?

Comments (9)

  1. Je schrijft dat er in druiven ea geen significante hoeveelheden sorbitol voor komen maar als je suoergevoelig bent voor sorbitol zou je dus in principe kunnen reageren op bv 10 druiven of wat aardbeien?
    En welk fruit zou dan absoluut veilig zijn of bevat alle fruit wel wat sorbitol?

  2. Beste Foksola,
    Bedankt voor je reactie.
    Als je supergevoelig bent voor sorbitol dan kan ik me niet voorstellen dat je reageert op de nihile hoeveelheden die in druiven zitten. Eigenlijk moet je er van uitgaan dat er in aardbeien en druiven geen sorbitol zit, wel in oa peer, appel, kersen, abrikozen, pruimen. Op deze pagina zie je de hoeveelheden sorbitol in fruit: sorbitol tabel
    Volgens deze site sorbitol in fruit per 100 g bevatten aardbeien en druiven wel hele kleine hoeveelheden sorbitol. Het is een kwestie van hoe gevoelig je bent. Qua FODMAP’s is de grens 0,2 gram per portie en je moet er van uit gaan dat dit valide gegevens zijn van voornamelijk Australische voedingsmiddelen. Onze druiven en aardbeien kunnen weer andere gehaltes bevatten. Stel jouw grens is 0,2 gram per keer dan zal 150 g aardbeien goed gaan maar 150 g druiven niet.
    Hoop dat je hier wat aan hebt? Ik hoor het graag.

  3. Hey,
    Gisteren tijdens sporten een High5 tabletje in water opgelost om wat reserve te hebben.
    Na 10 min enorme hoofdpijn, maagpijn. Na uur naar huis moeten gaan en bedrust. Enorme oprispingen en winderig. Heel dag geduurd. Zit blijkbaar ook in sportdranken…
    Ik ben heel blij om deze site te lezen. Ben al een jaar in behandeling in universitair zh bij diëtiste. Langzaamaan herintroductie. Dan ben ik hopelijk rest van leven gerust…

  4. beste ,

    ik gebruik de Kokosnootdrink Original Fresh van Alpro , bevat dit ook sorbitol? dit staat niet op het pak vermeld

    ik hoor het graag

    gr chantal

  5. Beste Chantal,
    Dit zijn de ingredienten: Water, kokosnootmelk (5,3%) (kokosroom, water), rijst (3,3%), tricalciumfosfaat, stabilisatoren (carrageen, guarpitmeel, xanthaangom), zeezout, vitaminen (B12, D2), aroma’s
    Ik zie geen sorbitol. Groetjes

  6. Beste Sigrid,

    Ik reageer altijd erg heftig na het eten van een koekje. 15 minuten later zit ik op de wc. Ook na het eten van rode kool (met kleine stukjes appel) en het drinken van een groene smoothie en het eten van een ontbijtkoek. Weet u waar dit mee te maken heeft?

    En ik welke groentes zitten allemaal sorbitol?

    Groetjes Tim

  7. Beste Tim,

    het is nagenoeg onmogelijk dat je ontlasting krijgt van datgene wat je een kwartier daarvoor hebt gegeten. Het kan een reactie zijn op wat je daarvoor hebt gegeten. Waar sorbitol in zit qua groenten, is te vinden in aparte lijsten te vinden op fodmapfoodies.nl en via de Monash app.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *